Het orgel in de samenleving

Een belangrijk onderdeel van het Utrechts Orgelarchief wordt gevormd door materiaal dat de plaats van het orgel in de samenleving weerspiegelt. Het kan daarbij gaan om kranten- en tijdschriftenartikelen, concertprogramma’s, verzamelingen van liefhebbers, foto’s en andere afbeeldingen etc. Dit type materiaal vormt een wezenlijke aanvulling op de documenten in bedrijfsarchieven en archieven van deskundigen, die vaak van officiële en formele aard zijn, gespecialiseerde informatie bieden of inzicht geven in een persoonlijk en diepgaand denkproces. Kranten- en tijdschriftenartikelen, verzamelingen van liefhebbers etc. belichten de andere kant van de medaille: zij laten zien hoe een breed publiek reageert op de door deskundigen ondernomen acties en de resultaten van hun werk. Daarbij spelen ook interessante sociaalhistorische aspecten, zoals de evolutie van de publiekssmaak en de verzuiling en ontzuiling in de Nederlandse samenleving.

In het Utrechts Orgelarchief zijn op het deelgebied “Het orgel in de samenleving” een aantal hoofdonderdelen te onderscheiden. 

Het archief van de Stichting Orgelcentrum

De Stichting Orgelcentrum bestond van 1958 tot 1986 en stelde zich volgens haar statuten ten doel “... het orgelculturele leven in christelijke zin van dienst te zijn, waarbij met name de aandacht is gericht op de nederlandse reformatorische orgel (koraal) kunst, zoals die in Jan Pieterszoon Sweelinck ... ontstond en door Jan Zwart (1877-1937) is voortgezet.” In opdracht van de Stichting is gedurende bijna dertig jaren de weerslag van ontwikkelingen op orgelgebied in het Nederlandse openbare leven gedocumenteerd: artikelen, recensies en aankondigingen uit vele Nederlandse kranten zijn geknipt en brochures, correspondentie, afbeeldingen etc. zijn verzameld. Daarnaast is een behoorlijke hoeveelheid ouder materiaal, veelal daterende uit de periode 1900-1950, gedocumenteerd. Tenslotte is een aanzienlijke hoeveelheid stukken uit het buitenland aanwezig. Het archief valt uiteen in de volgende onderdelen:

Het archief omvat in totaal ca. 25.000 documenten.

Klik om de afbeelding te vergroten  Klik om de afbeelding te vergroten

Enkele van de ordnerladen uit het archief van de Stichting Orgelcentrum (l) en 
Orgelbriefje afkomstig uit de Janskerk in Utrecht (r)

Klik om de afbeelding te vergroten  Klik om de afbeelding te vergroten

Foto orgelfront Hooglandse Kerk te Leiden (1920/1930) (l) en knipsels Jan Zwart-Herdenking (1957) (r)

Het archief van A.H. Sijmons

De Amsterdamse organist A.H. Sijmons heeft documentatie verzameld over de Noordhollandse orgels. Het betreft een compilatie van materiaal uit de bestaande literatuur. De documentatie omvat 26 ordners met in totaal ca. 2.600 documenten.

De door M.A.Vente verzamelde archivalia

M.A. Vente verzamelde niet alleen originele documenten (bestekken, bouwtekeningen, contracten etc.) maar besefte ook al vroeg het belang van documenten die de receptie van orgel en orgelmuziek, de ontwikkeling van de smaak etc. weerspiegelden. Het Utrechts Orgelarchief bevat naar schatting 25.000 door M.A. Vente verzamelde documenten in deze categorie.